با این وجود مداح اثر تا لحظه تنظیم و انتشار یادداشت در این باره موضع گیری نکرده و یکی دیگر از مداحان و نوحه خوانان بوشهری که سابقه مواضع ضد نظام و موهن علیه شهید حاج قاسم سلیمانی را در کارنامه دارد در این باره به اظهار نظر مغرضانه پرداخت.
با توجه به حواشی ایجاد شده و سکوت و انفعال قابل پیش بینی نهادهای فرهنگی و مسئول ذکر چند نکته در حواشی این موضوع ضروری به نظر می رسد.
۱- دستگاه عزاداری امام حسین(ع) در فرهنگ شیعی تنها یک آیین سوگواری نیست؛ بلکه نهادی ریشهدار و تأثیرگذار در حیات فرهنگی و اجتماعی جامعه به شمار میآید. قرنهاست که هیئتها، مجالس روضه و نوحهخوانیها نه فقط محل ذکر مصیبت و یادآوری حماسه عاشورا بودهاند، بلکه کانونی برای انتقال ارزشهایی همچون آزادگی، عدالتخواهی، همدلی و دفاع از کرامت انسانی محسوب شدهاند.
دستگاه عزاداری سیدالشهدا(ع) سرمایهای معنوی برای جامعه است؛ سرمایهای که حفظ حرمت و کارکرد درست آن نیازمند دقت و مسئولیتپذیری همگان، بهویژه مداحان و گردانندگان هیئتهاست.
۲- در این میان، نقش مداحان نقشی کلیدی و تعیینکننده است. مداح در مجلس عزاداری تنها خواننده یک شعر یا نوحه نیست؛ او در واقع واسطهای میان پیام عاشورا و دلهای مخاطبان است. کلمات و نغمهای که از زبان مداح جاری میشود، میتواند احساسات جمعی را برانگیزد، ذهنها را متوجه پیامهای اخلاقی و معنوی کند و حتی در شکلگیری فضای عمومی یک مجلس اثرگذار باشد. از همین روست که بزرگان دین همواره بر این نکته تأکید داشتهاند که مداحی باید با معرفت، آگاهی و مسئولیت همراه باشد.
۳- یکی از مهمترین جنبههای این مسئولیت، حفظ شأن و حرمت دستگاه عزاداری است. مجالس امام حسین(ع) همواره مکانی برای همدلی و نزدیکی دلها بودهاند. مردمی از سلیقهها و دیدگاههای مختلف در کنار هم مینشینند تا یاد مظلومیت اهلبیت(ع) را زنده نگه دارند و از مکتب عاشورا درس بگیرند. اگر این فضا خدشهدار شود یا از مسیر اصلی خود فاصله بگیرد، در حقیقت بخشی از آن سرمایه معنوی آسیب میبیند.
۴- از سوی دیگر، در روزگار کنونی که ارتباطات گستردهتر از همیشه شده و هر سخن و نوحهای میتواند در مدت کوتاهی در فضای عمومی بازتاب پیدا کند، حساسیت نسبت به محتوای اشعار و شیوه اجرای آنها بیش از گذشته اهمیت پیدا کرده است. نوحهای که در یک هیئت خوانده میشود، ممکن است به سرعت در سطح وسیع منتشر شود و مخاطبان گوناگونی پیدا کند. بنابراین طبیعی است که انتخاب شعر، مضمون و لحن اجرا باید با دقت بیشتری انجام شود تا پیام اصلی عاشورا به درستی منتقل گردد و تحت الشعاع حواشی و یا مورد سوء استفاده مغرضان و معاندین قرار نگیرد.
۵- در کنار این مسئله، توجه به وحدت و همدلی اجتماعی نیز از موضوعاتی است که در مجالس حسینی اهمیت ویژه دارد. پیام عاشورا پیام کرامت انسانی و ایستادگی در برابر ظلم است، اما در عین حال دعوتی به اخلاق، مدارا و همبستگی نیز محسوب میشود. مجالس عزاداری اگر با درایت و بصیرت برگزار نشوند، نمی تواند به تقویت همین روحیه همبستگی در جامعه کمکی کنند و دلها را به جای نزدیکی به یکدیگر، مسبب جدایی و وحدت شکنی خواهد شد.
۶- در چنین شرایطی، انتظار از مداحان و فعالان هیئتی آن است که بیش از پیش به نقش اجتماعی خود آگاه باشند. آنان نه تنها حاملان یک سنت مذهبیاند، بلکه در عمل در شکلدهی به فضای فرهنگی جامعه نیز سهم دارند. هر شعر و هر جملهای که در یک مجلس خوانده میشود، میتواند تأثیری فراتر از همان مجلس داشته باشد.
۷- دستگاه عزاداری امام حسین(ع) میراثی است که با اشک و ارادت نسلهای پیدرپی حفظ شده است. پاسداری از این میراث، تنها وظیفه یک گروه خاص نیست؛ اما بیتردید مداحان به عنوان صدا و چهره اصلی مجالس حسینی، سهمی مهمتر در این میان دارند. هرچه این مسئولیت با آگاهی، اخلاق و دقت بیشتری همراه باشد، مجالس عزاداری نیز بیش از پیش میتوانند پیام روشن و الهامبخش عاشورا را به جامعه منتقل کنند؛ پیامی که قرنهاست چراغ راه دلهای مشتاق بوده است.