اکنون و در این بزنگاه رسانههای فروملی یا همان رسانههایی با گستره فعالیت و پوشش منطقهای، استانی و یا شهری بیش از هر زمان دیگری دارای اهمیت راهبردی شده اند. به رغم تصور عمومی، رسانه های بومی به ویژه از نوع مکتوب آن نه تنها به سبب سرعت بالای تحولات و رغبت عمومی به فضای سایبری کارکرد خود را از دست نداده اند بلکه می توانند با چرخش در ماموریت ها و تمرکز بر حفظ و پاسداشت داشته هایی چون؛ معماری، میراث معنوی و فرهنگی، خرده فرهنگ ها، گویش و زبان، آیین ها و مناسک، داستان ها و شعر فولک و سوژه ها و موضوعاتی از این دست، ضمن کند کردن فرایند تغییرات ناشی از تحولات تکنولوژیک، به نهادی مؤثر و پیشرو در حفظ آنچه برشمرده شد تبدیل می شود.
همانگونه که پیشتر اشاره کردم، با شتاب گرفتن روند توسعه فناوری و ارتباطات، بسیاری از نمادها و نشان ها در بعد بومی / محلی بهتدریج به خاطره تبدیل شده و برخی نیز متاسفانه بیش از پیش در معرض نابودی و حتی خطر انقراض قرار گرفتهاند.
برای درک عمیق تر این موضوع به نمونه ای ملموس اشاره می کنم. پدیده ای به نام انقراض شتابان زبان های محلی، بر اساس آمار منتشرشده از سوی یونسکو، در حال حاضر بیش از هفت هزار زبان زنده در جهان وجود دارد که گفته میشود بیش از ۴٠ درصد آن در معرض خطر انقراض یا نابودی کامل قرار دارند. در ایران نیز، بر اساس گزارشهای رسمی منتشره از سوی یونسکو به عنوان نهاد تخصصی بین المللی در این حوزه، بیش از ۲۰ زبان از میان ۷۶ زبان و گویش زنده در کشورمان در معرض خطر جدی قرار گرفتهاند.
با توجه به همه عوامل موثر بر این پدیده دردناک، من بر این باورم که یکی از معدود روزنه های امید باقی مانده در این موضوع و موضوعات مشابه نقش آفرینی رسانه های بومی به مثابه عامل آگاهی بخش، بسیج کننده و هماهنگ کننده نیروها در حفظ و احیای این داشته های فرهنگی جوامع محلی است. رسانههای بومی، امروزه صرفا یک رسانه نیستند بلکه نهادی هستند که با بازخوانی، تکرار و یادآوری مؤلفههای فرهنگی و هویتی در معرض خطر جوامع محلی در قالبهای مختلف و با کارکردهای متنوع، به مهمترین بازیگر حفظ و احیای این سرمایه های غیرقابل جایگزین تبدیل شده اند.
اصولاً این نگرش که با شدت گرفتن نقش آفرینی فناوری در حوزه ارتباطات و تغییر شکل و شیوه دریافت اخبار از سوی مردم، رسانههای مکتوب و بهویژه رسانههای بومی و محلی به حاشیه رانده شدهاند، با توجه به نقشی که گفته شد، به چالش کشیده شده و نیازمند بازنگری و حتی تردید جدی است.
روز خبرنگار و رسانه، فرصتی است برای بازخوانی نقش رسانههای بومی در کنار سایر بازیگران و مولفه های موثر برای نمایندگی از افکار عمومی و نقش آفرینی به عنوان پیشران توسعه همراه با حفظ عناصر و نمادهای هویتی و توجه دوباره به کارکردهای رسانههای بومی و محلی. این مناسبت بهطور جدیتر به ما یادآوری میکند که برخلاف تصور غالب و حتی برخی واقعیتهایی که در حال شکلگیری است، اهمیت، نقش و جایگاه این دسته از رسانهها باید بیش از پیش پررنگ شود.
فراموش نکنیم که نقش تکتک شهروندان و علاقهمندان به حفظ و پاسداشت پیشینه فرهنگی و داشتههای بومی و فرهنگی نیز در حمایت از این نوع رسانهها نباید مورد غفلت قرار گیرد. البته رسانههای بومی و محلی نیز برای حفظ و تداوم فعالیت خود نیازمند آن هستند که از کلیشههای روزمره فاصله بگیرند و به موضوعاتی توجه کنند که در دنیای پرشتاب امروز، کمتر مورد توجه و دقت نظر عموم به عنوان یک ضرورت قرار میگیرند.
برابر آنچه گفتم، پرداختن به اخبار روز و برخورداری از سرعت عمل لازم در انتقال اخبار، همانقدر برای یک رسانه بومی و محلی اهمیت دارد که پرداختن به داشتهها، پشتوانههای فرهنگی، میراث تاریخی و هویت بومی این مناطق.