در سالی که گذشت، نهتنها در حیطه اقتصاد و صنعت نفت و گاز، بلکه در جایجای استان و حتی میتوان گفت در سراسر کشور، بخشی از فعالیت رسانهای با چالشی جدی مواجه شده است؛ چالشی که مرز میان خبرنگاری مستقل و فعالیتهای شبهروابطعمومی را کمرنگ کرده است.
واقعیت آن است که برخی سازمانها و شرکتها با برگزاری برنامههای رسانهای گزینشی، دعوت از گروههای معدودی از رسانهها و پرداخت انواع مشوقها، هدایا و حقالزحمههای قابل توجه، فضایی ایجاد کردهاند که در آن، انتشار اخبار بیش از آنکه بر مبنای ارزش خبری باشد، تابع روابط و منافع اقتصادی شده است. در این میان، حضور برخی فعالان رسانهای در مجامع عمومی سالانه شرکتها و دریافت دستمزدهای قابل توجه از محل مشوقهای سهامداران یا قراردادهای جانبی، پرسشهایی جدی درباره استقلال حرفهای رسانهها ایجاد کرده است.
بدیهی است همکاری رسانه و صنعت، اگر در چارچوبی شفاف، قانونی و حرفهای باشد، نهتنها مذموم نیست، بلکه میتواند به توسعه اطلاعرسانی کمک کند. اما زمانی که خبرنگار از جایگاه ناظر و مطالبهگر به جایگاه تبلیغکننده و مدافع یکسویه عملکرد برخی افراد یا مجموعهها تنزل پیدا کند، اعتماد عمومی به رسانه آسیب میبیند؛ سرمایهای که با هیچ مبلغی قابل خرید یا جبران نیست.
رسانهای که تنها اخبار موفقیتها را منتشر کند و از پرداختن به مسائل کارگری، مسئولیتهای اجتماعی، پیامدهای زیستمحیطی، مطالبات مردم و چالشهای پیرامون صنایع چشم بپوشد، دیگر نقش رسانه را ایفا نمیکند؛ بلکه به بازوی روابط عمومی تبدیل شده است.
با این اوصاف، ضروری است مدعیان صاحبقلم به بازنگری و پالایش فعالیت رسانهها بپردازند و از خود بپرسند آیا در مسیر رسالت واقعی خبرنگاری گام برمیدارند یا جایگاه حرفهای خود را گم کرده و در بحبوحه وضعیت کنونی دچار سردرگمی شدهاند.
هرچند «از ماست که بر ماست»؛ از حق نگذریم، خود خبرنگاران نیز در زیر سؤال بردن هویت رسانه، نقش گستردهای ایفا میکنند و اگر یکدیگر را از خواب غفلت بیدار نکنند، حق قلم را پایمال کردهاند.
خبرنگاری، شغل دریافت رانت و امتیاز نیست؛ مسئولیتی اجتماعی است که با استقلال، صداقت و شجاعت معنا پیدا میکند. اگر قرار باشد قلم در برابر دعوتهای گزینشی، سفرها، هدایا یا دستمزدهای خارج از عرف به مصلحتاندیشی گرفتار شود، نخستین قربانی آن، اعتماد مردم خواهد بود.
امروز بیش از هر زمان دیگری، جامعه به خبرنگارانی نیاز دارد که وابسته به حقیقت باشند، نه اسیر منافع؛ مدافع حقوق مردم باشند، نه تریبون صاحبان قدرت و ثروت. پاسداشت روز خبرنگار، زمانی معناخواهدداشت که استقلال رسانه حفظ شود و شأن خبرنگاری، فراتر از هر منفعت اقتصادی، مورد احترام قرار گیرد.