سیل از جمله سازوکارهای بسیار مهم و کلیدی کره زمین است که در بازسازی محیط‌زيست و تغذیه زیستمندان به ویژه زیستمندان دریایی نقش اول را ایفا می‌کند. یکی از وظایف کلیدی و بسیار مهم سیل، حمل واریزه‌ها یا مواد غذایی موجود در کوهستان به پایین‌دست است. سرعت زیاد سیل باعث می‌شود تا این مواد غذایی به دوردست‌ها رسیده و زیستمندان مختلف را تغذیه کند.

کلمه سیل از ریشه “سی” به معنی پخته و دانا و جان‌بخش آمده است. در واقع سیل است که زندگی تمام زیستمندان در کره زمین را امکان‌پذیر می‌کند. سیل مواد لازم برای زندگی را از کوهستان به دشت‌ها و دریاها منتقل می‌کند.

آن‌چه که سیل را برای انسان و دیگر زیستمندان خطرناک و مخرب می‌کند تمام و کمال از باب دخالت و سودجویی و خودخواهی انسان است. با تصرف حریم و بستر رودها و روددره‌ها و ساخت‌و‌ساز در مسیر حرکت سیل این اتفاقات مخرب و مرگ‌بار رخ می‌دهد.

نکته مهم در رابطه با تصرف حریم و بستر رودخانه‌ها و روددره‌ها که کم‌تر به آن توجه می شود، تنگ شدن مسیر عبور و شدت گرفتن سرعت حرکت آب است که به راحتی زیستمندان بی‌دفاع و بی‌گناه مسیر را کامل از بین می‌برد. اگر حریم رودخانه پابرجا باشد قطع به‌یقین سرعت حرکت آب به شدت کاهش می‌باید و زیستمندان مسیر حرکت سیل امکان حفظ جان خود را خواهند داشت.

در ماجرای سیل نپال هم شاهد همین نکاتی هستیم که عرض کردم. تصرف حریم و بستر و تنگ کردن مسیر حرکت آب با این فرض که سال‌هاست سیل نیامده و نباید نگران بود. در عکس و فیلم پیوست این یادداشت هم می‌توان واضح و روشن نکاتی را که عرض کردم مشاهده کرد. ریزش یخچال و تغییراقلیم و این حرف‌هایی که زده می‌شود همه برای توجیه این رفتار نادرست انسان با حریم و بستر رودخانه است.

واقعیت تفکر انسان در رابطه با سیل مانند همان تفکر مرد در زمان خواستگاری است که برای به‌دست آوردن دختر تن به مهریه‌های کلان می‌دهد با این دید که مهریه را کی داده و کی گرفته است! ولی وقتی که گرفتار شد دیگر نه راه پس دارد و نه راه پیش! یا باید تمام زندگی خود را تقدیم کند و یا در گوشه زندان بپوسد! سیل هم همین است. طمع می‌کنیم ولی وقتی که آمد دیگر نه راه پس داریم و نه راه پیش، و تمام!