گستره مراتع ایران ۸۳ میلیون هکتار است که با توجه به تنوع اقلیمی و دارا بودن ۱۱ اقلیم مختلف، بیش از ۸۶۰۰ گونه گیاهی در این کهن بوم رویش دارند که یکی از غنی ترین ذخیره گاههای ژنتیکی در دل این مراتع غنی و بی نظیر پنهان است. بیش از ۲۳۰۰ گونه دارویی و ۲۷۰۰ گونه بومزاد، میراثی است که تنها به این سرزمین کهن تعلق دارد.

استان بوشهر دارای مراتعی با وسعت یک میلیون و دویست هزار هکتار است. استان ما برخلاف شرایط اقلیمی چالش برانگیز، دارای بیش از ۵۵۰ گونه گیاهی است که بیش از ۱۰۰ گونه ارزشمند دارویی را به خود اختصاص داده است. این خطه دارای حدود دو میلیون و ۵۰۰ هزار واحد دامی است که از ارزشمندترین مراتع قشلاقی جنوب کشور برای عشایر و مرتعداران است.

مراتع کشور اهمیت فراون و ارزشمندی دارند که جلوگیری از تغییرات اقلیمی، ضمانت امنیت زیستی و امنیت غذایی، پشتوانه معاش بیش از یک میلیون خانواده عشایری و روستایی، زیستگاه و پناهگاه حیات وحش، تولید سالیانه میلیون ها تُن علوفه و تأمین بیش از ۴۰ درصد گوشت و فرآورده های دامی کشور، تولید عسل، رویش گیاهان دارویی و صنعتی، تأمین مواد اولیه صنایع دستی اصیل همچون فرش دستباف و توسعه اکوتوریسم تنها بخشی از کارکرد این اکوسیستم طبیعی است که نقش مهمی در اقتصاد ملی ایفا می کنند.

مراتع به عنوان قلب تپنده اکوسیستم های طبیعی نقش مهمتری در کارکردهای نامرئی زیستی و غیربازاری دارند. حفظ و نفوذ آب در خاک، جلوگیری از سیل و فرسایش خاک، مهار گرد و غبار، تولید اکسیژن و ترسیب کربن و همچنین مقابله با گرمایش جهانی بخشی از این کارکردهای غیربازاری است. ارزش این خدمات زیست بومی فقط حدود ۷۵ درصد ثروت واقعی ارزش مراتع ما می باشد.

حفاظت از این میراث سبز مأموریتی ملی است و اعتقاد راسخ داریم که حفاظت از مراتع، حفاظت از آینده ایران عزیز است. حفط، اصلاح، احیاء، توسعه و بهره برداری از مأموریت های متولی آن یعنی سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری است که مشارکت مردم در این راستا نقش بسزایی دارند.

این رویشگاههای طبیعی کلید مقابله با بیابان زدایی، سازگاری با تغییرات اقلیمی، ضامن پایداری سرزمین برای نسل های آینده اند. مراتع ایران میراثی زنده اند و پایه ای برای امنیت زیستی و غذایی، اقتصاد درون زا و تاب آوری ملی در برابر بحران های اقلیمی است.

امروز با تصمیم های راهبردهای و اقدام های عملی در بخش اجرا و پژوهش های کاربردی در تحقیقات می توان در مسیر حفاظت، احیاء و توسعه پایدار مراتع ایران گام های ارزشمندی برداشت. با این تفاسیر لزوم افزایش رابطه میان حوزه‌های پژوهشی و اجرایی و استفاده از یافته‌های علمی در سال بین‌المللی مراتع و عشایر، فرصتی کم‌نظیر برای بازنگری سیاست‌ها، تقویت همکاری‌های ملی و بین‌المللی و ارتقای معیشت جوامع مرتعدار و توجه به کارکردهای اکوسیستمی مراتع است و می توان با همکاری همه ذی‌نفعان، آینده‌ای پایدارتر برای مراتع و مرتعداران کشور رقم بخورد.

این تلاش ها سرمایه گذاری برای آینده است. آینده ای با آب و خاک پایدار و هوای پاک که در نهایت می توان اقتصادی پویا در پناه طبیعتی زنده رقم زده شود. ایمان و اعتقاد راسخ داریم که حفاظت از مراتع، پاسداشت ایران عزیز است.

تدوین: پرویز غلامی- پژوهشگر بخش جنگل، مرتع و آبخیزداری مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان بوشهر