لطفا کمی منتظر بمانید ...

×
Generic selectors
Exact matches only
جستجو در عنوان
جستجو در محتوا
Post Type Selectors

سر تیتر خبرها

صفحه اصلی › › جنگ و مرگ مانگروها

۸, مرداد,۱۴۰۵ | ۱۱:۰۸ ب.ظ

8067

7

بدون دیدگاه

به مناسبت رور جهانی حفاظت از اکوسیستم مانگرو

جنگ و مرگ مانگروها

پرویز غلامی _ پژوهشگر مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان بوشهر

پایگاه محیط زیستی و فرهنگی اجتماعی «سپهــر جنــوب»

۲۶ ژوئیه هر سال (مصادف با چهارم اَمرداد) که «روز جهانی حفاظت از اکوسیستم مانگرو» است، فرصتی است تا چالش های پیش روی این جنگل‌های شگفت‌انگیز را به ویژه در جنگ های اخیر بررسی کنیم. این روز در سال ۲٠۱۵ از سوی کنفرانس عمومی یونسکو تصویب شد تا برای افزایش آگاهی در مورد اهمیت جنگل‌های مانگرو به عنوان «اکوسیستمی منحصربه‌فرد، ویژه و آسیب‌پذیر» و ترویج راه‌حل‌هایی برای مدیریت، حفاظت و استفاده پایدار از آنها تلاش شود.

جنگل های مانگرو یکی از اکوسیسـتم های ارزشـمند دنیا محسوب مي شوند و با سایر اکوسیستمهاي جنگلی تفاوت اساسی دارند. مانگروها جوامع جنگلی ویژه اي هستند که به دلیل نوع استقرار خود با شرایط اکوتونی که در گذرگاه آب و خشکی حاکم است، سازگاری پیدا کرده اند. جنگل های مانگرو ایران در سواحل و جزایر خلیج فارس و دریای عمان واقع شده اند که از خلیج گواتر در شرق (دریای عمان) شروع شده و تا خلیج نایبند در غرب خلیج فارس گسترده اند. مانگروها در ایران از دو گونه انحصاری حرا و چندل تشکیل شده اند. این اکوسیستم خاص برای رشد و توسعه در محیط ویژه خود که به طور مداوم تحت تأثیر جزر و مد دریا و غرقاب قرار دارد و اقدام به تولید ریشه های هوایی، بذرهای زنده زا و تغییر در آناتومی برگ کرده اند.

مانگروها (حرا) ویژگی هـای ارزشمند فراوانی دارند که جلوگیـری از فرسـایش خـاک، زیسـتگاه مناسـب بـرای گونه هـای آبزی وسخت پوستان، پناهگاه حیات وحش به ویژه پرندگان، محافظـت از نواحی سـاحلی در مقابـل توفان های دریایـی، ذخیره سـازی مقدار زیـادی از کربـن آبی، جذب کننده فلزات سنگین و آلودگی های نفتی و علوفه برای دام تنها بخشی از کارکرد این اکوسیستم منحصر به فرد است.

از نظر وسعت، جنگل های مانگرو ایران در رتبه ۴۳ دنیا و جایگاه ۱٠ را در آسیا دارد و در میان کشورهای حاشیه خلیج فارس بیشترین سطح جنگل های طبیعی مانگرو در ایران قرار دارد. همچنین جنگل هاي مانگرو استان بوشـهر حدود ۳۲۵ هکتار مساحت دارد و پس از استان‌های هرمزگان و سیستان و بلوچستان سومین استان کشور در این بخش می باشد. این جنگل های ارزشمند از جملـه منـاطق حـساس اکولوژيک استان بوشهر بیشتر در خوریات بساتین، هاله، بیدخون و مله گنزه رویش دارند که بنابر مقالات و گزارشات علمی صورت گرفته توسط محققان و کارشناسان با تهديـدات زیادی ماننـد: ورود آلاينده هـاي صـنعتي و نفتی به ویژه در منطقه پارس جنوبی، توسعه و گسترش جاده ها و مسیرهای دسترسی غیر ضروری، گسترش صنایع تکثیر میگو و ماهی در مجاورت آنها، اختلال در جریان های هیدرولوژیک این جنگل ها، برداشت چوب، پـساب و پـسماندهاي خـانگي، آفات و بیماری ها، گردشگری بدون زیرساخت مناسب، پیشروی ماسه ها در بستر جنگل های مانگرو به علت تغییر اقلیم از طریق افزایش سطح آب اقیانوس ها، برداشت غیرمجاز برگ و سرشاخه حرا برای تغذیه دام و اخیراً نیز معضلی به نام جنگ در جنوب کشور روبـه رو مي باشند.

بروز جنگ در منطقه خلیج فارس و تخریب چاه های نفتی و اسکله های بارگیری نفت در خلیج فارس و بمباران نفت کش ها و تخلیه سوخت قاچاق توسط قاچاقچیان سوخت در خلیج فارس و همچنین از بین رفتن تأسیسات نفتی و پتروشیمی در جنوب کشور و به ویژه استان بوشهر، باعث شناورشدن مواد نفتی در سطح دریای عمان و خلیج فارس و آلودگی منابع آبی شده است. آرامش آب در خورهای طبیعی محل استقرار و رشد جنگل های مانگرو، متأسفانه شرایط مناسبی را برای رسوب مواد نفتی معلق در آب دریا و فلزات سنگین فراهم نموده است، به طوری که آثار رسوب مواد نفتی در رویشگاه های مانگرو در استان بوشهر و هرمزگان قابل مشاهده است. رسوب مواد نفتی در کف جنگل های مانگرو، باعث سفت شدن و غیرقابل نفوذ شدن خاک کف جنگل شده که علاوه بر جلوگیری از تهویه خاک، باعث خفگی و درنهایت مرگ درختان جنگلی شده است.

با توجه به اینکه برخی تحقیقات از جمله پژوهش مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع با آزمایش‌هایی که روی الگوهای ژنتیکی گیاهی در غرب و جنوب غرب کشور انجام داده است، تقریباً بقایای تمام فلزات سنگین را در تنه، ریشه و برگ درختان منطقه مشاهده کردند، بنابراین لازم است همه این موارد مستندسازی و به مجامع بین‌المللی مانند سازمان ملل،‌ سازمان خواروبار جهانی (فائو)، کنوانسیون حفاظت از تنوع زیستی و تمام پروتکل‌های بین‌المللی مرتبط با بیابان‌زدایی و تنوع زیستی منعکس شده زیرا وقتی جنگ، محیط زیست را هدف قرار می‌دهد، قربانی تنها یک ملت نیست، بلکه میراث مشترک بشریت آسیب می‌بیند و این تخریب اکوسیستم های خاص، تهدیدی است که دیر یا زود همه زیست کُره را در بر خواهد گرفت.

از طرفی ضروری است حفاظت از رویشگاه های فعلی، احیای جنگل های مانگرو و به ویژه گونه حرا در قالب طرح های نه صرفاً نمایشی و با در نظر گرفتن انتقادات علمی کارشناسان (عدم کاشت در ساحل‌های گِلی و جانمایی مناسب در رویشگاه های این گونه در آمایش سرزمینی) با کمک صنایع و شرکت های مستقر در منطقه در قالب مسئولیت های اجتماعی در اولویت قرار گیرد.

گرچه فشارهای انسانی و اقلیمی همچنان تهدیدی جدی برای این اکوسیستم‌ها هستند، اما باید با اخذ سیاست‌های حفاظتی و پروژه های احیای اکولوژیکی، روند تخریب به وسیله جنگ را نیز کاهش دهیم، زیرا معتقدیم جنگل‌های مانگرو (حرا) می‌توانند در دهه‌های آینده نقش پررنگ‌تری در حفاظت از سواحل و مقابله با تغییرات اقلیمی ایفا کنند.

انتهای پیام/